Komeda

Urodził się w samym sercu Poznania, dwa kroki od placu Wolności, w domu przy ulicy Rzeczypospolitej 4. Tu się wychował i przez wiele lat mieszkał, tu studiował i
ukończył medycynę. Tu pracował jako lekarz. Tu, 18 czerwca 1956 roku w gmachu RSW Prasa, zagrał swój pierwszy publiczny koncert z własnym zespołem. Tu także stał się kompozytorem jazzowym i filmowym (warto przypomnieć, że to w Poznaniu została skomponowana muzyka do Dwóch ludzi z szafą).

Czarodziej modern jazzu. Miał niezwykłą charyzmę. Ludzie, którzy go bliżej znali, zgodnie podkreślają, że był kimś absolutnie wyjątkowym jako człowiek i jako twórca. W sztuce, którą uprawiał, potrafił śmiało sięgać po coś, co okazywało się najbardziej nośne, twórcze i najwartościowsze. Robił milowe kroki tam, gdzie inni dreptali w miejscu. Ciekawe, że kiedy grali z nim, także zaczynali robić milowe kroki. Potrafił zmieniać ludzi, stając się dla nich źródłem twórczej inspiracji.

Ci, którzy się z nim osobiście zetknęli, zachowali w pamięci niezatarte wrażenie.
Polski jazz dekady lat 50. i 60. ma dzisiaj jego sylwetkę i jego twarz. Nie chodzi przy tym o którąkolwiek z melodii, ani o żaden ze standardów, które skomponował. Idzie o muzykę jako wyższą wartość: muzykę osobistą, jak ją nazywał, czyli taką, która każdy dźwięk i każdą przestrzeń pomiędzy dźwiękami czyni działaniem artysty świadomego, iż jest to jego własna muzyka.
Modern jazz z jego dyscypliną formalną i wolnością improwizacji stał się jego żywiołem. Pchnął polski jazz na nowe tory, otworzył go na świat, wyznaczył frapujące perspektywy na przyszłość. My wszyscy z niego - mogliby powiedzieć ci, którzy w naszym jazzie liczyli się za jego życia i po śmierci. Również w obecnej chwili.

Był indywidualistą w najlepszym tego słowa znaczeniu. Choć cechował go arystokratyzm ducha, nie wywyższał się ponad innych, uprzejmy i taktowny, okazywał drugiemu człowiekowi szacunek. Był człowiekiem promiennym i pełnym poczucia humoru. Takiego właśnie zapamiętali go zarówno koledzy z ławy szkolnej, jak i muzycy, a także reżyserzy filmowi, dla których komponował muzykę. Małomówny i dyskretny, sympatyczny w obyciu, ale jednocześnie z gruntu niezależny, chodzący własnymi drogami - w pojedynkę i z innymi - świadomy celu, do którego zmierza.
Bez jedynej w swoim rodzaju indywidualności i bez niezwykłego dzieła, jakie po sobie zostawił, nie byłoby pięknej legendy, na którą składa się wszystko to, co osiągnął i to, kim był w polskim jazzie, polskiej muzyce filmowej i polskiej sztuce tamtego okresu.

W kulturze PRL-u lat 50. i 60. Krzysztof Komeda był postacią na poły mityczną. Indywidualista, sceptyk, outsider, lekarz-jazzman, inteligent, stylowy reprezentant powściągliwego, chłodnego stylu bycia - egzystencjalista znad Warty i Wisły.
Z biegiem lat stał się artystą światowego formatu. Kulturotwórcza potencja jazzu w jego wydaniu jest nie do przecenienia. W muzyce, jaką wykonywał, komponował i aranżował, pociągała go tajemnica, wieczne odkrywanie niewiadomego. Jego dzieło imponuje i fascynuje po dzień dzisiejszy. Nieustannie zmagał się z tym, co znane, przekraczając i odrzucając wszystko, co zdołał wcześniej poznać, opanować i osiągnąć.

W osobie Komedy - pisał we wspomnieniu pośmiertnym artysty Bohdan Pociej - odszedł ktoś na miarę Charlesa Parkera, ktoś jedyny, niepowtarzalny, niezrównany. W jazzie polskim była to postać o wielkości właściwie z nikim nieporównywalnej. Twórca tej miary pojawić się może w historii danej dziedziny tylko raz.

Jak po Gelsominie, zostało po nim piękne wspomnienie zaklęte w jego muzyce.
W potocznym przekonaniu, legendę Komedy tworzy przede wszystkim tragiczna śmierć u progu wielkiej hollywoodzkiej kariery. Owszem, przedwczesne odejście w tak młodym wieku wpisuje jego biografię w czarną serię życiorysów "pięknych dwudziestoletnich": Cybulskiego, Kobieli, Hłaski i innych. Wybrańcy bogów umierają młodo. Wielkość tego wspaniałego artysty wynika jednak nie z jego przedwczesnej śmierci, lecz z niebywale twórczego i pracowitego życia.
Komeda jest nie tylko pianistą jazzowym, klasykiem jazzu europejskiego i światowej klasy kompozytorem muzyki jazzowej, który przyszedł na świat w Poznaniu.

Okazuje się także kimś, kogo w ogromnym stopniu ukształtowało to, co poznańskie i wielkopolskie. You must remember this. Krzysztof zachował w sercu sentyment do rodzinnego miasta. Właśnie ta szczególna więź między genialnym muzykiem a miastem, w którym się urodził, wychował, studiował i tworzył, powinna stać się nie tylko przedmiotem uwagi, ale i dumy wszystkich poznaniaków i Wielkopolan, którym nieobca jest wiedza i pamięć o ich własnej kulturze i znakomitych twórcach, którzy się tutaj urodzili.

Marek Hendrykowski